Poniedziałek, 20 Październik 2014  
 
Nowości

Przewodnik dla pacjenta

w Irlandii

Opracowanie: lek. med. Joanna Koniorczyk

 

1. Rola lekarza rodzinnego w Irlandii

Lekarz rodzinny (GP- general practitioner) jest specjalistą, który odbył odpowiednie szkolenie podyplomowe. W Polsce specjalizacja z medycyny rodzinnej trwa 4 lata i zakończona jest trzystopniowym egzaminem specjalizacyjnym. Od wejścia Polski do Unii Europejskiej polscy lekarze  mają możliwość praktykowania w Irlandii po uprzednim uzyskaniu rejestracji w Medical Council.

Każdy pacjent może sprawdzić rejestrację lekarza na stronie Medical Council wpisując w formularz jego imię i nazwisko (REGISTRATION NUMBER nie jest konieczny do wyswietlenia aktualnego stanu rejestracji danego lekarza w Irlandii).

Definicja medycyny rodzinnej : Medycyna rodzinna jest akademicką dyscypliną naukową o charakterze edukacyjnym i badawczym, opartą na dowodach naukowych i badaniach klinicznych, zorientowaną na podstawową opiekę zdrowotną.

Medycyna rodzinna umożliwia jedyną w swoim rodzaju, trwającą dłuższy czas relację lekarza z pacjentem oraz z jego rodziną. Umożliwia to efektywne działania na polu zdrowia rodziny.

Lekarz rodzinny wykonuje swój zawód promując zdrowy styl życia, zapobiegając chorobom oraz zapewniając odpowiednie leczenie i rehabilitację bezpośrednio lub poprzez usługi specjalistycznych jednostek służby zdrowia.

LR ma obowiązek  ustawicznie pogłębiać  swoja wiedzę i umiejętności.

Lekarz rodzinny jest nazywany „gate-keeper” czyli otwierającym drzwi do systemu opieki zdrowotnej. Podczas wizyty lekarz decyduje czy pacjent wymaga natychmiastowej pomocy w ramach Ostrego Dyżuru tzw. emergency, czy pacjent wymaga konsultacji specjalistycznej czy też może być leczony przez lekarza rodzinnego.

2. System lekarza rodzinnego

Typowe praktyki lekarza rodzinnego w Irlandii działają w tzw. zespołach, w skład którego wchodzą: lekarz rodzinny, pielęgniarka,  fizykoterapeuta i pracownik socjalny.

Podczas wizyty na miejscu w gabinecie można wykonać: badanie moczu testem paskowym,  badanie cukru, pomiar ciśnienia, EKG. Niektóre praktyki lekarza rodzinnego (głównie polskie) maja również aparat USG, KTG.

W Irlandii większość pacjentów płaci za wizyty u lekarza GP. Koszt wizyty  to 50, 55 a czasem 60 euro w zależności od praktyki.  Część lekarzy przyjmuje pacjentów posiadających tzw. kartę medyczną ang. medical card.  Dla posiadaczy medical card wizyty są bezpłatne. Aby otrzymać medical card trzeba spełniać odpowiednie kryteria zarobkowe. Czasem do otrzymania karty medycznej kwalifikują się pacjenci, którzy cierpią na szczególne choroby, z którymi wiążą sie wysokie wydatki.  Wszystkie osoby powyżej 70 roku życia są  uprawnione do posiadania karty medycznej bez względu na osiągane dochody. O tym czy dany pacjent kwalifikuje się czy nie do otrzymania karty medycznej decyduje Health Office.

Osoby posiadające medyczną kartę maja prawo do:

  • korzystania z nieodpłatnych usług świadczonych przez lekarza rodzinnego;
  • bezpłatnych leków (z pewnymi wyjątkami);
  • bezpłatnego korzystania z usług szpitali, ambulatoriów;
  • usług dentystycznych, okulistycznych i laryngologicznych;
  • usług położniczych i opieki nad niemowlęciem;
  • niektórych usług opieki socjalnej i indywidualnej, na przykład opieki pielęgniarki środowiskowej;
  • jednorazowych świadczeń pieniężnych wypłacanych po urodzeniu dziecka w wysokości 10,16 EUR na każde dziecko

O kartę medyczną (Medical Card) można ubiegać się online przez stronę internetową - link poniżej:

Strona www.medicalcard.ie

 

lub w najbliższym Health Office. Tam otrzymuje sie również listę lekarzy, którzy aktualnie mają miejsca, aby zapisać nowych pacjentów. Z formularzem należy pójść do wybranego przez siebie lekarza i porosić o podpisanie.  Karta medyczna jest przyznawana na określony czas. Po zmianie miejsca zamieszkania trzeba ponownie ubiegać sie o nowa kartę i uzyskać podpis nowego lekarza.

Osoby, które nie kwalifikują się do przyznania karty medycznej mogą ubiegać się o kartę opieki lekarza rodzinnego ang. GP’s Visits Card. Karta ta jest wydawana na podstawie oceny dochodów, ale limity dochodów są wyższe niż w przypadku karty medycznej. Posiadanie tej karty uprawnia tylko do darmowych wizyt u lekarza GP, pozostałe usługi są odpłatne tak jak dla pacjentów  nieposiadających tej karty.

3. Opieka specjalistyczna

Lekarz GP może skierować pacjenta na konsultacje i/lub leczenie do specjalisty. Czas oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty jest różnie długi, zależny od problemu pacjenta oraz od dostępności lekarzy. Skierowanie pacjent wysyła pocztą, zanosi osobiście do szpitala lub jest ono wysyłane faksem z przychodni lekarza GP. Po kilku dniach pacjent dostaje list z terminem wizyty. Jeżeli pacjent nie otrzyma listu w ciągu 2 tygodni należy zadzwonić do szpitala i zapytać czy szpital otrzymał list. Jeżeli pacjent posiada skierowanie do specjalisty od lekarza GP to zarówno wizyta u specjalisty jak i badania, które specjalista będzie zlecał są dla każdego pacjenta bezpłatne niezależnie od tego czy jest on posiadaczem medical card czy też nie.

Większość specjalistów irlandzkich przyjmuje również prywatnie w gabinetach prywatnych, centrach medycznych, lub prywatnej części szpitali publicznych.

Koszt prywatnej wizyty u specjalisty irlandzkiego to 160-200 euro. W Irlandii pracują również polscy specjaliści m.in. ginekolog, neurolog, psychiatra, gastroenterolog, laryngolog, ortopeda, chirurg, urolog. Koszt wizyty u polskiego specjalisty to 70-80 euro.

Lista irlandzkich  specjalistów, do których lekarz GP może wystawić skierowanie jest przedstawiona poniżej:

  • alergolog
  • chirurg ogólny
  • chirurg szczękowo-twarzowy
  • chirurg plastyczny
  • dermatolog
  • endokrynolog
  • gastroenterolog
  • ginekolog
  • hematolog
  • immunolog
  • kardiolog
  • kardiolog dziecięcy
  • kardiotchorakochirurg
  • lekarz medycyny ratunkowej
  • mikrobiolog
  • neurolog
  • neurochirurg
  • neuropsycholog
  • otolaryngolog
  • okulista
  • ortopeda
  • onkolog
  • psychiatra
  • pulmonolog
  • reumatolog
  • radiolog
  • rpecjalista chorób wewnętrznych
  • specjalista chorób zakaźnych
  • specjalista  genetyki klinicznej
  • specjalista geriatrii
  • specjalista medycyny nuklearnej
  • specjalista medycyny paliatywnej
  • specjalista rehabilitacji medycznej
  • specjalista medycyny nuklearnej
  • specjalista medycyny paliatywnej
  • specjalista rehabilitacji medycznej
  • specjalista medycyny sportowej
  • specjalista medycyny tropikalnej
  • urolog
4. Ostry dyżur w Irlandii

Jeżeli lekarz uzna, że pacjent wymaga dodatkowych badań i dalszej diagnostyki szybko kieruje go na Ostry Dyżur czyli do ang. Emergency Department najbliższego w stosunku do przychodni szpitala. Lekarz GP wystawia skierowanie ang. referal letter. Pacjent, który ma skierowanie na emergency nie płaci za pobyt i za badania wykonane w ramach pobytu tam. Jeżeli pacjent udaje się na emergency sam z pominięciem lekarza rodzinnego, bez skierowania musi uiścić opłatę 100 euro.

Podobnie lekarz może wystawić skierowanie na ostry dyżur okulistyczny czy laryngologiczny.

Pod poniższym linkiem można znaleźć broszurę-asystenta pomocnego pacjentom udającym się na emergency. Znajdują się w niej najczęściej zadawane na emergency pytania i odpowiedzi w języku polskim i angielskim.

A%20Polish.pdf">Emergency-asystent w języku polskim

 

Udając się na emergency proponuje wziąć coś do jedzenia i do picia oraz do czytania (jeżeli stan zdrowia na to pozwala) i uzbroić się w cierpliwość. Czas oczekiwania na przyjęcie przez lekarza wynosi od kilku do kilkunastu godzin.

W przypadku posiadania przez pacjenta np. ubezpieczenia podróżnego, obejmującego nagłe zachorowania, wykupionego u polskich ubezpieczycieli np. Warta, PZU, Euro 26 firmy te zwracają koszty wizyt u lekarza GP, jeżeli wizyty te dotyczyły nagłego zachorowania oraz koszty pobytu na Ostrym Dyżurze. W takich przypadkach pacjent najczęściej musi przedstawić ubezpieczycielowi faktury i raporty medyczne dotyczące swojego przypadku nagłego zachorowania aby być w zgodzie  z warunkami polisy.

5. Badania laboratoryjne

Lekarz rodzinny może kierować pacjenta na badania laboratoryjne. Badania laboratoryjne, można wykonać w irlandzkich szpitalach nieodpłatnie przedstawiając skierowanie od lekarza GP. Czas oczekiwania na pobranie krwi do badań jest różny w zależności od szpitala – od kilku dni do nawet 2 miesięcy. Wynik jest przesyłany w czasie do 2 tygodni pocztą do kierującego lekarza GP.

Badania laboratoryjne można także wykonać odpłatnie w większości polskich przychodni. Przykładowy kompleksowy pakiet badań tzw. panel podstawowy wykonywany Polskiej Przychodni, 340A North Circular Road, Phibsborough w Dublinie kosztuje 55 euro. Wynik jest dostępny już 2 dniach. W skład panelu podstawowego  wchodzą: morfologia z rozmazem,  CRP (białko ostrej fazy) – pokazuje obecność stanu zapalnego w organizmie, próby wątrobowe - AST, ALT, GGTP, lipidogram (w tym cholesterol całkowity, LDL - zły cholesterol, HDL - dobry cholesterol, trójglicerydy), glukoza, parametry nerkowe (mocznik, kreatynina, kwas moczowy), elektrolity (sód, magnez, wapń), albuminy, globuliny.

6. Badania obrazowe  (USG, rentgen, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny).

Lekarz rodzinny ma możliwość skierowania pacjenta na powyższe badania specjalistyczne. Czas oczekiwania na te badania jest różny w zależności od szpitala i wynosi od kilku dni do kilku miesięcy. Badania te można wykonać również odpłatnie (z reguły ze skierowaniem od lekarza GP lub od specjalisty). Przykładowy koszt badania USG jamy brzusznej to 130 euro, tomografia komputerowa głowy 200 euro, rezonans magnetyczny mózgu 400 euro.

7. Leczenie szpitalne.

Każda osoba przebywająca w Irlandii ma prawo do opieki szpitalnej. Osoby mieszkające w Irlandii w niewielkim stopniu współuczestniczą w kosztach opieki szpitalnej.

Od części pacjentów pobierana jest opłata w wysokości 74 euro za każdy dzień pobytu, maksymalnie do kwoty 750 euro tzn. jeżeli pacjent spędzi w szpitalu 20 dni zapłaci tylko 750 euro.

Opłata ta nie dotyczy następujących grup:

  • posiadaczy kart medycznych;
  • osób leczonych na określone choroby zakaźne;
  • osób podlegające opłatom za pobyt długoterminowy;
  • dzieci w wieku do sześciu tygodni, dzieci cierpiących na określone choroby i niepełnosprawności oraz dzieci skierowanych  na leczenie z poradni pediatrycznych oraz w następstwie szkolnych badań lekarskich;
  • osób uprawnionych do usług szpitalnych na podstawie rozporządzeń UE;
  • kobiet korzystających z usług położniczych.

W przypadkach poważnych trudności materialnych Zarząd Usług Zdrowotnych (HSE) może świadczyć usługi nieodpłatnie.

Koszt pobytu na Ostrym Dyżurze ang. emergency wynosi 100 Euro (niezależnie od ilości wykonanych tam badań). Jeżeli pacjent posiada skierowanie od lekarza GP opłata ta nie jest pobierana.

8. Opieka położnicza oraz opieka nad noworodkiem.

W Irlandii system opieki nad kobietą ciężarną jest odmienny od tego, który jest w Polsce.

Jeżeli kobieta ma status rezydenta w Irlandii (tzn. przebywa tu dłużej niż jeden rok) lub udowodni zamiar pozostania tu na dłuższy czas zostaje włączona do bezpłatnego programu ang. Maternity and Infant Care Scheme.  Opiekę nad ciężarną sprawuje lekarz rodzinny i położnik ze szpitala. Lekarz rodzinny musi mieć podpisaną z HSE umową o świadczenie usług w ramach tego programu. Program przewiduje 7 nieodpłatnych wizyt u lekarza GP (pierwsza wizyta, jeżeli jest to możliwe, przed 12 tygodniem ciąży) i sześć dalszych wizyt w trakcie ciąży, naprzemiennie, z sześcioma wizytami na oddziale lub w szpitalu położniczym. Harmonogram wizyt może zostać zmieniony przez  lekarza rodzinnego i/lub położnika ze szpitala, w zależności od indywidualnej sytuacji pacjentki. 

Jeżeli kobieta ciężarna cierpi na jakieś choroby przewlekłe np. cukrzycę lub nadciśnienie, może odbyć do 5-ciu dodatkowych wizyt u lekarza rodzinnego. Opieka w zakresie chorób współistniejących z ciążą (np. zapalenie oskrzeli czy angina), lecz z nią niezwiązanych nie wpisuje się w program Maternity and Infant Care Scheme.
W ramach tego programu, po upływie 2 tygodni od porodu, lekarz rodzinny bada dziecko a po 6 tygodniach od porodu ma miejsce nieodpłatna wizyta u GP zarówno matki jak i dziecka. 
Wizyty u lekarza GP obejmują ogólne badanie lekarskie, pomiar ciśnienia krwi, wagę, badanie tętna płodu ew. KTG.

Program Maternity and Infant Care Scheme nie obejmuje natomiast badania USG czy badania ginekologicznego.

Jeżeli ciąża jest prawidłowa USG płodu jest 2 razy, nieodpłatnie, przeprowadzane w szpitalu.

Dlatego podobnie jak to ma miejsce w Polsce, większość polskich pacjentek decyduje się dodatkowo na prywatne wizyty ginekologiczne.

9. Prywatne ubezpieczenia

W Irlandii istnieje dobrze rozwinięty system prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych. Trzy najbardziej popularne prywatne ubezpieczalnie to VHI, Quinn, Aviva. Polisa ubezpieczeniowa nie pokrywa kosztów leczenia chorób, na które dana osoba choruje w momencie podpisywania polisy. Przynależność do określonych programów ubezpieczeniowych pozwala na częściową refundację kosztów wizyty u lekarza GP, specjalisty, dentysty, fizykoterapeuty, logopedy, psychologa, dietetyka,  częściową refundację badań diagnostycznych oraz pobytów w szpitalach prywatnych a także inne refundacje. Posiadanie prywatnego ubezpieczenia przyspiesza termin wizyty u specjalisty oraz czas oczekiwania na planowane zabiegi operacyjne np. planową operacje przepukliny pachwinowej, dysplazji stawu biodrowego u dziecka czy wycięcia migdałka gardłowego.

10. Szczepienia w Irlandii

Dzieci i młodzież w Irlandii mają prawo do bezpłatnego wykonania niektórych szczepień uodporniających. Usługi takie świadczone są w gabinetach lekarzy pierwszego kontaktu/rodzinnym, w szpitalach, w przychodniach lekarskich lub w szkołach (w zależności od okoliczności).

W przypadku dzieci i młodzieży do lat 16 do podania szczepionki wymagana jest zgoda rodziców.

Szczepienia nie są w Irlandii obowiązkowe, ale Ministerstwo Zdrowia i Dzieci zdecydowanie zaleca je. Przed podjęciem decyzji o zaszczepieniu dziecka należy wszelkie ewentualne wątpliwości omówić z lekarzem pierwszego kontaktu/rodzinnym.
Szczepienia wykonywane są w ramach programu szczepień ochronnych u dzieci. W zależności od tego, czy dziecko urodziło się przed czy po 1 lipca 2008 r. są różne kalendarze szczepień.

Na stronie pod poniższym linkiem przedstawiono kalendarz szczepień w języku polskim.

Kalendarz szczepień

 

11. Zakup leków w Irlandii

W Irlandii  jest zarejestrowane około 20% leków mniej niż w Polsce. Na większość leków do stosowania przewlekłego, antybiotyki, silne leki przeciwbólowe itd. wymagana jest recepta od lekarza.

Leki często maja inne nazwy handlowe niż w Polsce natomiast substancja chemiczna w środku jest taka sama. Lekarz GP pomoże pacjentowi znaleźć odpowiedni zamiennik.

Osoba lub rodzina mieszkająca w Irlandii  może ubiegać sie o częściową refundacje leków w ramach programmu karty refundacji leków ang. Drug Payment Scheme.

Osoba posiadająca tę kartę okazuje ją w aptece przy zakupie leków wydawanych na receptę od lekarza, które są na liście środków refundowanych przez HSE. Apteka rejestruje zakupy dokonane za okazaniem karty, pacjent płaci za leki ale tylko do kwoty 120 euro w skali jednego miesiąca i po przekroczeniu tej kwoty w danym miesiącu kalendarzowym, apteka przestaje pobierać zapłatę za leki od pacjenta a o refundację zwróci się do HSE.

W przypadku korzystania z karty refundacji leków (DPS Card) najlepiej jest zaopatrywać się w leki w jednej aptece. Jeżeli pacjent zmuszony jest korzystać z wielu aptek w każdej będzie musiał płacić za leki do wysokości 120 euro ale wówczas o zwrot wydatków poniesionych powyżej kwoty 120 euro będzie musiał zwrócić się do HSE.

Niektóre produkty żywnościowe takie jak produkty stosowane przez pacjentów z celiakią czy mleko hipoalergiczne dla niemowląt (Nutramigen, Aptamil Pepti), a nawet niektóre sprzęty medyczne znajdują się na liście środków refundowanych przez HSE w ramach karty refundacji leków (DPS Card).

Każdy pacjent będący rezydentem w Irlandii który nie kwalifikuje się do posiadania karty medycznej (Medical Card), może złożyć wniosek i otrzymać kartę refundacji leków dla siebie i swojej rodziny, uprawniającą do częściowej, opisanej powyżej refundacji w ramach DPS Card.

Status rezydenta oznacza, że dana osoba na stałe mieszka w Irlandii (przebywa tu co najmniej rok) lub jeśli właśnie tu przybyła udowodni, że zamierza mieszkać tutaj przez co najmniej jeden rok. Wydanie tej karty nie jest uzależnione od wysokości uzyskiwanych przez pacjenta dochodów.

Formularze do ubiegania sie o tą kartę są dostępne w aptekach lub w miejscowym urzędzie opieki zdrowotnej Local Health Office. Formularz taki można też znaleźć pod poniższym linkiem:

Formularz-wniosek o DPS Card

 

Wypełniony formularz składa się w Local Health Office (LHO), który wydaje karty dla wszystkich członków rodziny umieszczonych we wniosku-formularzu.

W Irlandii podobnie jak w Polsce w przypadku chorób przewlekłych część leków jest zupełnie bezpłatna. Zapewnia to system świadczeń na wypadek długotrwałej choroby ang.  Long Term Illness Scheme.Choroby na które przysługują bezpłatne leki to:

  • ostra białaczka
  • wodogłowie
  • parkinsonizm
  • porażenie mózgowe
  • upośledzenie umysłowe
  • fenyloketonuria
  • mukowiscydoza
  • choroba umysłowa (u osób poniżej 16 roku życia)
  • tylny rozszczep kręgosłupa
  • moczówka prosta
  • choroby wywołane stosowaniem talidomidu
  • cukrzyca
  • padaczka
  • stwardnienie rozsiane
  • hemofilia
  • dystrofia mięśniowa.

System świadczeń na rzecz pomocy w przypadku długotrwałej choroby również nie zależy od dochodów pacjenta.  Formularze przystąpienia do tego  systemu świadczeń są  dostępne w miejscowym urzędzie opieki zdrowotnej (LHO).

Lekarz GP lub specjalista, podpisując formularz, potwierdza, że wnioskujący cierpi na daną chorobę oraz wymaga przyjmowania wymienionych leków.

Osoby cierpiące na którąkolwiek z powyższych chorób otrzymują książeczkę pacjenta cierpiącego na długotrwałą chorobę. Ta książeczka pozwala osobom chorym na bezpłatne otrzymywanie lekarstw oraz urządzeń medycznych i chirurgicznych bezpośrednio związanych z daną chorobą.


Tematy w opracowaniu (pojawią się wkrótce)

12 Zwolnienia lekarskie.

13. Opieka stomatologiczna.

14. Fizjioterapia.

15. Pomoc socjalna  dla osób chorych w Irlandii.

16. Wypadki w pracy.

17. Europejska karta ubezpieczenia zdrowotnego.

18. Odliczenia podatkowe na usługi medyczne.

19. Badanie przesiewowe chorób nowotworowych.

20. Odrębności irlandzkiego systemu opieki zdrowotnej w stosunku do systemu polskiego.